Wskazówki do pracy rewalidacyjnej z dziećmi niedosłyszącymi

W celu prawidłowego rozwoju emocjonalnego i społecznego dziecka z wadą słuchu wskazane jest :

1.    Włączenie dziecka w życie zespołu klasowego poprzedzone umiejętną rozmowę wychowawcy z grupą rówieśniczą na temat konsekwencji wynikających z niedosłuchu ( trudności w porozumiewaniu się).

2.    Zorganizowanie form pomocy i pełnej akceptacji dziecka w klasie poprzez:

  • niedopuszczenie do sytuacji upokarzającej ucznia,
  • zwalczanie przejawów złośliwości ze strony kolegów jak też niepożądanych odruchów współczucia,
  • nawiązanie współpracy z nauczycielami innych przedmiotów,
  • zachęcanie dziecka do publicznych wystąpień jednocześnie niedopuszczanie do sytuacji ryzykownych, grożących urazami psychicznymi,
  • hartowanie ucznia, wycofując się natychmiast z tych sytuacji, którym uczeń nie może już sprostać,
  • przydzielanie mu stałych obowiązków, traktowanie na równi z pozostałymi dziećmi,
  • dostrzeganie nawet drobnych osiągnięć, stosowanie metod zachęty  i  pochwały w celu podniesienia jego samooceny,
  • w przypadku dziecka z silnymi napięciami emocjonalnymi, umiejętne obniżanie i niwelowanie napięć , wytwarzanie atmosfery pełnego komfortu psychicznego, zapewnienie poczucia bezpieczeństwa,

3.    Ze względu na obniżone możliwości percepcyjne dziecka z wadą słuchu wskazane jest zapewnienie mu optymalnych warunków odbioru mowy w sytuacji klasy szkolnej,

  • dziecko powinno siedzieć na wprost nauczyciela w 1-ej lub 2-giej ławce (dziecko pomaga sobie odczytywaniem mowy z ust),
  • do dziecka należy mówić w sposób naturalny głosem o jednakowym nasileniu z wyraźną artykulacją, stale pamiętając umożliwieniu mu obserwacji ust nauczyciela,
  • w przypadku używania aparatu słuchowego należy pamiętać, że korzyść z tego aparatu jest największa w cichym pomieszczeniu i wówczas gdy odległość osoby mówiącej od mikrofonu nie przekracza 1,5 m (hałas powoduje zakłócenia w odbiorze mowy, i wyzwala negatywne emocje, zmęczenie, w konsekwencji niechęć do noszenia aparatu ),
  • wskazane jest aby nauczyciel porozumiał się z rodzicami dziecka w celu uzyskania od nich informacji:
  1. w jakim stopniu dziecko ma uszkodzony słuch,
  2. w jakich warunkach odbiera najlepiej mowę bez aparatu słuchowego,
  3. w jakim stopniu aparat mu pomaga i jakie natężenie jest dla dziecka optymalne,
  • n-l zwraca uwagę rodzicom na zauważone braki i niedociągnięcia dziecka, w miarę możliwości udziela wskazówek, dotyczących zakresu pracy wyrównawczej,
  • z uwagi na obniżony zasób słownictwa u dzieci niedosłyszących przy wydawaniu poleceń i instrukcji należy posługiwać się zdaniami prostymi, krótkimi zwracając jednocześnie uwagę, czy dziecko zrozumiało polecenie, w przypadku trudności ze zrozumieniem należy udzielić dodatkowych wyjaśnień nawet posługując się konkretami,

4.    Trudności w odbiorze bodźców zewnętrznych na drodze słuchowej u dziecka

Z wadą słuchu powoduje szybszą męczliwość  układu nerwowego, słabszą koncentrację uwagi. Może to powodować wyłączenie się myślowe, objawy znużenia, dekoncentracji, luki pamięciowe. Należy to uwzględnić w toku lekcji, zaś wymagania programowe dostosować do możliwości percepcyjnych ucznia.

Celem rewalidacji indywidualnej jest pomoc dziecku w  przyswojeniu materiału  programowego,  którego dziecko  nie  jest w  stanie  opanować  w  toku  lekcji z uwagi na niedosłuch i wynikające stąd konsekwencje.

1.    Każde zajęcia indywidualnej rewalidacji powinny zaczynać się od ćwiczeń ortofonicznych a szczególnie ćwiczeń oddechowych, fonacyjnych, percepcji słuchowej i ćw. usprawniających motorykę narządów mowy.

Ćwiczenia oddechowe usprawniają aparat oddechowy, zwiększają pojemność płuc uczą ekonomicznego zużywania powietrza w czasie mówienia, różnicują fazy oddychania (wdech- wydech) a także działają uspakajająco. Ćwiczenia fonacyjne mają na celu wykształcenie u dzieci niedosłyszących odpowiedniej wysokości i umiejętności  właściwego stosowania głosu w czasie mówienia.

2.    W pracy rewalidacyjnej należy postępować zgodnie z następującymi zasadami:

  • bardzo wolne stopniowanie trudności uwzględniając możliwości percepcyjne dziecka,
  • zapewnienie warunków do ćwiczeń tych funkcji, które tego wymagają (ćwiczenia percepcji słuchowej należy wspomagać poprzez ćwiczenia percepcji wzrokowej i kinestatyczno- ruchowej),
  • podaczas wprowadzania i utrwalania nowych wiadomości trzeba łączyć spostrzeżenia wzrokowe, słuchowe i kinestetyczno-ruchowe pamiętając o męczliwości dziecka przy odbiorze bodźców na drodze słuchowej. ćwiczenia powinny być krótkie, nie nużące.
  • doprowadzenie ćwiczeń do końca, pozytywna ocena pracy dziecka pozwoli na wzmocnienie motywacji do pracy i podniesienie samooceny ucznia.
  • wskazane jest włączenie rodziców do pracy rewalidacyjnej poprzez systematyczne przekazywanie stosowanych ćwiczeń i wdrażanie rodziców do kontynuowania pracy z dzieckiem na terenie domu.

3.    Kryteria oceny ucznia z niedosłuchem winny szczegółowo uwzględniać specyfikę mowy zarówno dźwiękowej jak i przekazywanej za pomocą pisma uzależnionej od typu niedosłuchu.

Na ocenę z języka polskiego rzutować nie powinny:

  • błędy gramatyczne
  • błędy w pisaniu polegające na ubezdźwięcznianiu głosek dźwięcznych w j. polskim; nieprawidłowym stosowaniu końcówek fleksyjnych nieprawidłowym (zamiennym) używaniu głosek (s, z, c, dz, sz, cz, dż, ś, ć, dź)
  • błędy wynikające z niewłasciwych skojarzeń semantycznych szczególnie w odniesieniu do wyrazów rzadko używanych lub wprowadzanych po raz pierwszy  do zasobów słów ucznia.